ODKRYWCA 2/2023

  • POSZUKIWANIA I ODKRYCIA
    • Krzyżacki skarb odkryty na Mazowszu
    • Krypta trzech wielkich mistrzów krzyżackich. Wyniki badań
    • Przewrotne dzieje wrocławskiej fontanny Neptuna
    • Tajemnica „czołgu” z Elżbietkowa
    • „Riese”: zagadka transportu kolejowego. Część 1
  • ATOMOWE NADZIEJE I… KRYZYSY
    • Atomowe marzenia. Część 1
    • W październiku 1962 roku świat stanął na krawędzi nuklearnej zagłady
  • KULISY HISTORII
    • Kpt. Zygmunt Dunin-Juniewicz (1888-1920): zapomniany oficer służby łączności Dowództwa Okręgu Generalnego Łódź
    • Dwie wieże Hitlera. Od Luftschutztürme do Flaktürme. Część 3
  • FORTYFIKACJE
    • Artyleria B-WE RKU 701
  • KSIĘGARNIA ODKRYWCY
    • Nowości lutego – 12 propozycji!

IDENTYFIKACJE

CO NOWEGO NA FORUM?

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

XVIII Konferencja Miesięcznika ODKRYWCA „Krakowskim podziemiem” Kraków 2023

olejna, XVIII konferencja popularnonaukowa miesięcznika „Odkrywca” przed nami. Jest to pierwsza informacja na jej temat, jaką chcemy przekazać.

W tym roku spotykamy się w dniach 19–21 maja w Krakowie.

Kraków jest miastem wyjątkowym. Miasto o ponad tysiącletniej historii, unikatowych zabytkach, historyczna stolica Polski czy nekropolia królów. To także kulturalny i turystyczny magnes nie tylko dla Polaków. Nic więc dziwnego, że i nas przyciągnął. Ale jak to bywa z „Odkrywcą”, nie skupimy się na artystycznym duchu Krakowa, nie pójdziemy do kojarzących się z Krakowem miejsc, choć na pewno spacer ulicami, którymi na przestrzeni wieków przechadzali się znamienici arystokraci, duchowni, literaci i artyści będzie wysoce energetyzujący.

Czytaj więcej… XVIII Konferencja Miesięcznika ODKRYWCA „Krakowskim podziemiem” Kraków 2023

Odkrywca 02 (289) luty 2023

Czasem nie wiadomo co lepsze: prawdziwy skarb w dłoni czy ekscytujące kulisy historii? To charakterystyczne oblicza „Odkrywcy”: mamy i znalezione przedmioty, i opowieści o zadziwiających wydarzeniach z przeszłości.
Zaczynamy od elektryzującego wykopaliska: znalezienia czternastu srebrnych kwartników krzyżackich odkrytych na Mazowszu przez Jadowskie Stowarzyszenie Historyczne. Z tej okazji przypominamy odkrycie krypty wielkich mistrzów krzyżackich w Kwidzynie przez ekipę samego „Odkrywcy”. Jak widać potęga Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego towarzyszy nam od lat, na szczęście tylko jako element ogromnej satysfakcji poszukiwaczy.

Czytaj więcej… Odkrywca 02 (289) luty 2023

Miejsce składania ofiar sprzed 2,5 tys. lat odkryto w pow. Chełmińskim. Sukces Kujawsko-Pomorskiej Grupy Poszukiwaczy Historii

Dziesiątki ozdób wykonanych z brązu: naszyjniki, bransolety, nagolenniki, ozdobne szpile, a także liczne ludzkie kości, odkryto w powiecie chełmińskim (kujawsko-pomorskie). Zdaniem archeologów są to pozostałości po rytuałach ofiarnych sprzed 2,5 tys. lat.

Czytaj więcej… Miejsce składania ofiar sprzed 2,5 tys. lat odkryto w pow. Chełmińskim. Sukces Kujawsko-Pomorskiej Grupy Poszukiwaczy Historii

PRL

Kryptonim V-7. Konstruktorzy i świadkowie. Część 2. Bartosz Rdułtowski [recenzja książki]

Książka przenosi nas w medialny świat końca lat 40. XX wieku i roku 1950. Właśnie wtedy ruszyła kula śnieżna prasowych artykułów o latających spodkach. Śledzimy ich treść nie tylko skrupulatnie (czasem ma się wrażenie, że aż za skrupulatnie), ale i poznajemy zależności między poszczególnymi artykułami. Autor wskazuje nam wątki wspólne tych artykułów, wyraźne inspiracje, ale także wątki zupełnie oryginalne, niepowtarzalne, niekontynuowane i już dawno zapomniane.

Czytaj więcej… Kryptonim V-7. Konstruktorzy i świadkowie. Część 2. Bartosz Rdułtowski [recenzja książki]

Katastrofa lotnicza LIM-6 [19.11.1971]

19 listopada 1971 roku w 6 PLM-Sz zaplanowano loty nocne na trasach Trzcianka – Sieraków -Janowiec oraz Piła -Jastrowie – Piła. Po starcie kilku załóg z lotniska w Pile, za sterami wojskowego samolotu myśliwsko-szturmowego LIM-6 (skrót od Licencyjny Myśliwiec – polska wersja radzieckiego MIG a-17) zasiadł 29-letni porucznik Antoni Wiciński. Wystartował i skierował się do wyznaczonej strefy w rejonie Wałcza, aby po uzyskaniu planowanej wysokości przelotowej kontynuować swój lot wg wytycznych. To miał być półgodzinny lot treningowy w nocnych warunkach. W północnej części strefy lotów wykonał skręt na kurs północno-wschodni i…zniknął z ekranów radiolokatora…

Czytaj więcej… Katastrofa lotnicza LIM-6 [19.11.1971]

Śladami śmierci. Od kurhanów do grobowców na Dolnym Śląsku

Wyszukuję groby, nad którymi rzadko ktoś się pochyla. Są bezimienne, czasem zbyt odległe terytorialnie czy pokoleniowo dla krewnych albo po prostu zapomniane. Często są to groby ludzi rzuconych przez wojny na obcą ziemię. Zmarli niekiedy nie mają imion i nazwisk, a zawierają się jedynie w wielkiej liczbie „ofiar”. Czasem miejsce, do którego docieram, wymaga poznania historii ludzi i zdarzeń. Z każdym kolejnym rokiem wydłuża się lista grobów odnalezionych poza miejscami pochówku lub osamotnionych na cmentarzach, w kaplicach czy mauzoleach.

Czytaj więcej… Śladami śmierci. Od kurhanów do grobowców na Dolnym Śląsku

Gdzie ukryty jest depozyt broni tajnej organizacji z Ostródy?

Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Ostródzie rozpracowywał Koło Przeciw Komunistyczne (w skrócie KPK) w okresie od 7 kwietnia 1950 do 20 września 1950 roku. Co ciekawe członkowie ostródzkiej organizacji dla kamuflażu używali nazwy Klasowa Piłka Koszykowa (KPK). W wyniku akcji bezpieki zatrzymano dziewić osób, w tym osiem członków i jednego pomocnika. Wyrokami Wojskowego Sądu Rejonowego w Olsztynie skazano dwie osoby na karę więzienia na 18 miesięcy i na 2 lata w zawieszeniu.

Czytaj więcej… Gdzie ukryty jest depozyt broni tajnej organizacji z Ostródy?

II WOJNA ŚWIATOWA

Jak chronić obszar warowny Śląsk? Polemiki ciąg dalszy

Z niejakim zdumieniem przeczytałem w numerze 11/2022 „Odkrywcy” artykuł polemiczny pana Dariusza Pietruchy, Prezesa Stowarzyszenie Na Rzecz Zabytków Fortyfikacji „Pro Fortalicium”. Chciałbym na niego odpowiedzieć, jak mam w zwyczaju, merytorycznie, ale licznych, napastliwych odniesień do mojej osoby – a nie tekstu – nie mogę pozostawić bez komentarza…

Czytaj więcej… Jak chronić obszar warowny Śląsk? Polemiki ciąg dalszy

Niemieckie nazistowskie obozy na terenie Kędzierzyna-Koźla podczas II wojny światowej

Ogromne przedsięwzięcia potrzebują wielu rąk do pracy. W rzeczywistości nazistowskich Niemiec była to głównie praca przymusowa. Wokół ówczesnych miejscowości Blechhammer i Heydebreck powstało dziesiątki obozów, w których przetrzymywano dziesiątki tysięcy więźniów, jeńców wojennych oraz robotników przymusowych.
W niniejszym artykule omówię pokrótce obozy pracy przymusowej oraz obozy karne różnego rodzaju istniejące tam podczas II wojny światowej.

Czytaj więcej… Niemieckie nazistowskie obozy na terenie Kędzierzyna-Koźla podczas II wojny światowej

I WOJNA ŚWIATOWA I DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE

Płyty z ruszowskiego pomnika

Już od lat 70. XX wieku płyty z nazwiskami poległych żołnierzy w czasie I wojny światowej nie otaczały tutejszego pomnika. Był on symbolicznym grobem mieszkańców pochodzących z dolnośląskiego Ruszowa (niem. Raschau). Został wysadzony w powietrze, a pretekstem do zniszczenia miały być odwiedziny monumentu przez obywateli Niemiec.

Czytaj więcej… Płyty z ruszowskiego pomnika

Festung Krakau 1850-1914 jako wielkie dziedzictwo fortyfikacyjne

Festung Krakau tworzyły forty, koszary, magazyny broni i amunicji, szpitale, stajnie dla koni i ujeżdżalnie, prochownie, samodzielne stanowiska artyleryjskie, karabinów maszynowych, strzelców, lotnisko, przystań okrętów wojennych flotylli wiślanej, a nawet pływalnie i kasyno oficerskie. W ramach twierdzy powstały zakłady wytwarzające produkty na potrzeby jej załogi, takie jak piekarnie, wytwórnie konserw, zup oraz zakłady, w których remontowano broń. W 1914 r. pracowało w nich około pięciu tysięcy osób. Wojskowa dzielnica przemysłowa była wówczas największym pracodawcą w mieście.

Czytaj więcej… Festung Krakau 1850-1914 jako wielkie dziedzictwo fortyfikacyjne

Fort Wielka Księża Góra

Genezy nowoczesnej twierdzy w Grudziądzu należy szukać w 1772 roku, kiedy doszło do pierwszego rozbioru Polski. Większość okolicy dolnej Wisły znalazła się w granicach Królestwa Prus. Król Fryderyk II postanowił umocnić zdobycze terytorialne twierdzą, która byłaby obozem warownym dla wojska, magazynem oraz zabezpieczeniem przeprawy wiślanej. W latach 1776-1788 wzniesiono na północ od Grudziądza potężną fortecę, która przez ponad 100 lat ugruntowała pruskie panowanie nad dolną Wisłą, odpierając m.in. napoleońskie oblężenie w 1807 roku.

Czytaj więcej… Fort Wielka Księża Góra

ŚREDNIOWIECZE

Bursztynowy krzyżyk z XI-XII wieku!

Podczas poszukiwań posługiwałam się kaszorkiem, czyli rodzajem podbieraka. Do niego trafiają niesione falą morską różnego rodzaju przedmioty – patyki, wodorosty, śmieci, niewielkie morskie żyjątka, a także bursztyny. Potocznie ten zmieszany materiał nazywa się „śmieciem”, a fachowo „kidziną”. W kidzinie rzadko kiedy występują kamienie – chyba że bardzo niewielkie. Trałowałam w zmąconej wodzie o głębokości mniej więcej do kolan. Prowadziłam zatem poszukiwania na „ślepo”, w przeciwieństwie do tych, którzy łapali bursztyny widoczne gołym okiem, tuż przy brzegu. Takie poszukiwania wymagają dużego doświadczenia, dobrego wzroku, a także zwinności i doskonałej koordynacji oko-ręka. Fale niekiedy potrafią w mgnieniu oka zabrać upatrzony bursztyn sprzed nosa. I właśnie wtedy szczęśliwie do mojego kaszorka musiał trafić bursztynowy krzyżyk, co okazało się dopiero po opróżnieniu siatki na brzegu i przebieraniu materiału w poszukiwaniu fantów. Zobaczyłam bursztyn i równocześnie wydałam z siebie taki okrzyk (pani Julia próbowała okrzyk odtworzyć, brzmiał mniej więcej tak: „jaaaa”, jednak ten zapis nie oddaje w pełni emocji – przyp. redakcji).

Czytaj więcej… Bursztynowy krzyżyk z XI-XII wieku!

Rycerskie wieże mieszkalne

Nie dotarłam do wszystkich, wiele też zniknęło z powierzchni ziemi i pozostały tylko opisy jak wieża w Czerwieńczycach, inne „obudowane” i wchłonięte przez pozostałe budynki zamkowe (wieża zamku Kapitanowo), lub mury miejskie, gdzie stały się ich częścią, zmieniając się w budynek mieszkalny (np. wieża w Bystrzycy Kłodzkiej) lub w zabudowania gospodarcze (np. wieża w Zębowicach). Dla mnie są najpiękniejsze te, które dumnie wznoszą się ponad niższymi zabudowaniami, ich szlachetny wciąż czytelny kształt i kamienie, z których często powstały przywodzą na myśl dawne zamki, legendy i eposy rycerskie. Średniowieczne „wieżowce” górowały nad grodami i gródkami, a jedyną budowlą, która dorównywała wysokością, były wieże kościelne.

Czytaj więcej… Rycerskie wieże mieszkalne

css.php