Drodzy czytelnicy „Odkrywcy”,
Słowo wstępne redaktora naczelnego Andrzeja Daczkowskiego
Gdy skarb przestaje być obietnicą medialną
Na łamach tego numeru „Odkrywcy” skarb przybiera konkretną wagę, formę i połysk – czasem srebrny, czasem złoty – a przede wszystkim ma… głębokość. I to nie tylko tę mierzoną w centymetrach ziemi czy metrach skalnego szybu, ale także w wiekach historii, które nagle wychodzą na światło dzienne.
Trudno przejść obojętnie obok wydarzeń spod Kalisza. Trzy depozyty odnalezione w ciągu zaledwie pięciu tygodni przez członków Stowarzyszenia Poszukiwaczy Śladów Historii „Denar” budzi pozytywną zazdrość. Dwa wczesnośredniowieczne garnki wypełnione setkami srebrnych monet oraz trzeci – skrywający masywny, dwustugramowy złoty naszyjnik niemal sprzed dwóch tysięcy lat – nie są już tylko lokalną sensacją. To odkrycia, które zmuszają do zadania pytań o znaczenie Ziemi Kaliskiej jako przestrzeni osadniczej, handlowej i kulturowej na przestrzeni epok. Co istotne, mamy tu przykład sytuacji, w której profesjonalnie działający pasjonaci dostarczają nauce materiał w stanie niemal idealnym – nienaruszonym i podjętym zgodnie z procedurami.
Równie sugestywna jest opowieść o studni Zamku Grodziec – pionowej osi historii, w której kolejne metry w dół prowadzą przez warstwy nowożytnej przebudowy, wojennych zniszczeń i zapomnianych elementów wystroju rezydencji. To przykład „skarbu innego rodzaju”: nie jednego przedmiotu, lecz zespołu artefaktów, które być może pozwalają odtworzyć dramatyczne momenty tego miejsca. To nasza akcja!
W tym numerze spotykają się więc różne definicje skarbu. Jest depozyt zakopany w ziemi w czasach chaosu i zagrożenia. Jest złoto, które być może miało znaczenie rytualne, a nie tylko materialne. Są wreszcie zabytki wydobywane ze studni – fragmenty większej całości, bez których historia zamku pozostawała niepełna. Łączy je jedno: wszystkie wymagają nie tylko odkrycia, ale także interpretacji.
W tym numerze wracamy także do jednego z najmniej znanych rozdziałów końca II wojny światowej. W artykule Łukasza Orlickiego odsłaniamy kulisy działalności tajnych magazynów Abwehry – zakopanych depozytów broni, materiałów wybuchowych i środków sabotażowych, które po 1945 roku funkcjonowały w zbiorowej wyobraźni jako „skrzynie Werwolfu”. To czas upadku imperium, które resztkami sił liczy na odwrócenie swego losu. Ile z tych skrzyń do dziś spoczywa w ziemi, kto i z jakim planem je ukrywał oraz jaką rolę miały odegrać w powojennej Europie – to historia, w której archiwa wywiadu spotykają się z realnym, wciąż nieodkrytym dziedzictwem wojny.
Zapraszam do lektury numeru, w którym skarb nie jest legendą ani obietnicą, lecz faktem. Faktem wymagającym umiejętności odczytania – dokładnie tak, jak wszystkie historie, które staramy się opisywać na łamach „odkrywcy”. Zapraszam do lektury jedynego skarbowego czasopisma w Polsce. Bądźcie z nami również na naszych kanałach internetowych. Zapraszamy na: www.odkrywca.pl oraz na kanał youtube: odkrywca/gemo. „odkrywca” to nie tylko zapach druku – to także obraz i dźwięk
Zapraszam do czytania, oglądania i słuchania „Odkrywcy”!
Odkrywca 1-2/2026 – spis treści
Wydanie drukowane w sprzedaży: od 8 stycznia 2026 roku.
E-wydanie dostępne w sprzedaży: od 5 stycznia 2026 roku.
- ODKRYCIA I POSZUKIWANIA
- Złoci chłopcy z „Denara” – trzy skarby w pięć tygodni / Andrzej Daczkowski
- Studnia Zamku Grodziec – nowe znaleziska na 13 m głębokości / Łukasz Orlicki
- Tajne magazyny Abwehry / Łukasz Orlicki
- Zaskakujące odkrycie w latrynie: dziesiątki min pod Fortem VI / Anna Majer
- Polskie insygnia koronacyjne. Zagrabienie i zniszczenie czy ukrycie? / Marek Madej
- WYWIAD
- Co za historia! Kiedy lekcja staje się filmem / Anna Majer
- KULISY HISTORII
- Hohkönigsburg i sekretne znaki mistrza Ebhardta / Janusz Skowroński
- Zapomniany azyl chorych dusz. Tajemnice ełckiego szpitala, którego nikt nie sfotografował / Magdalena Czechowska
- Park jurajski Hitlera. Bracia Heck i powrót prehistorycznej bestii / Janusz Lizut
- KOLEKCJONERSTWO
- Tankietka i czołgi / Bartłomiej Błaszkowski
- FORTYFIKACJE
- Artyleria przeciwszturmowa MRU na przykładzie PzW. 708 / Jerzy Sadowski, współpraca Martin Büren
- MUNDURY
- Plakat powstańców styczniowych
- KSIĘGARNIA ODKRYWCY
- Nowości STYCZEŃ/LUTY
PRENUMERUJ i KORZYSTAJ!
Jeśli jeszcze nie prenumerujesz „Odkrywcy: – zrób to teraz! Gwarantujemy:
– stałą cenę przez cały okres prenumeraty
– szybką dostawę pod wskazany adres – możesz komuś zrobić miły prezent
Słuchaj podkastów „Odkrywcy”
Mamy dla Ciebie kilkadziesiąt podkastów i filmów na naszym kanale Yotube. Ich liczba stale się zwiększa. Zasubskrybuj nasz kanał i oglądaj!
Odkrywca 9-10/2025 – wybrane artykuły
Złoci chłopcy z „Denara” – trzy skarby w pięć tygodni / Andrzej Daczkowski
W ciągu zaledwie kilku tygodni pasjonaci z kaliskiego Stowarzyszenia Poszukiwaczy Śladów Historii „Denar” odnaleźli trzy cenne skarby: dwa gliniane garnki pełne średniowiecznych srebrnych monet oraz ukryty w naczyniu złoty naszyjnik sprzed blisko dwóch tysięcy lat. Jak doszło do tych znalezisk? Jakie były metody poszukiwań? O tym opowiada Przemysław Kurowiak – Prezes Stowarzyszenia „Denar”.
Studnia Zamku Grodziec – nowe znaleziska z 13 m głębokości / ŁUKASZ ORLICKI
W listopadzie 2025 roku rozpoczęliśmy drugi sezon badawczy w studni Zamku Grodziec. Dotychczasowe efekty naszych prac były zaskakujące – w zasypie studni odnaleźliśmy liczne, niezwykle ciekawe i cenne przedmioty pochodzące z zamkowych komnat. Nadal jednak nie znaliśmy wszystkich odpowiedzi, a coraz bardziej intrygująca tajemnica studni skrywa się gdzieś pod nami..
Tajne magazyny Abwehry / ŁUKASZ ORLICKI
Po 1945 roku nazywano je „skrzyniami Werwolfu”. Na terenie obecnej Polski zakopano ich setki. Na terenie całej Europy tysiące. Depozyty zawierające materiał sabotażowy – pieniądze, ubrania, środki wybuchowe, amunicję, broń, żywność a nawet… narkotyki. Kto je ukrywał, w jaki sposób i ile z nich spoczywa dalej w ziemi?
Co za historia! Kiedy lekcja staje się filmem. Rozmowa z Arkadiuszem Paterem / ANNA MAJER
Arkadiusz Pater to nauczyciel i pasjonat historii, który dzięki kanałowi „Co za historia” przekonuje, że przeszłość to nie suche daty, lecz żywe ludzkie opowieści. Jego pasja nie kończy się w klasie szkolnej – jest też filmowcem, współtwórcą dokumentalno-fabularyzowanych filmów, muzykiem rockowym i prowadzącym program „Najdziwniejsze samochody świata” w TVN Turbo. Każda z tych ról pokazuje, że dla niego historia łączy się z kreatywnością, ciekawością świata i… odrobiną rock’n’rolla.
Tajemnice ełckiego szpitala, którego nikt nie sfotografował / MAGDALENA CZECHOWSKA
Jedna fasada kryje setki tajemnic. Od XVI-wiecznych legend, przez mordowanie psychicznie chorych pacjentów, po przebudowę w centrum handlowe – dzieje tej placówki są bardziej dramatyczne, niż mogłoby się wydawać. Szpital zniknął, jakby go nigdy nie było, ustępując miejsca sklepowym witrynom.
Jak zawsze nasz numer można znaleźć w każdym salonie Empik, Inmedio, Garmond, Relay, Ruch. Numery można również zdobyć w postaci e-wydania w serwisie e-Kiosk.pl.
Redaktor naczelny czasopisma "Odkrywca"
Redaktor miesięcznika „Odkrywca”
