Odkrywca 1-2 (312) STYCZEŃ-LUTY 2026

W tym numerze wracamy także do jednego z najmniej znanych rozdziałów końca II wojny światowej. W artykule Łukasza Orlickiego odsłaniamy kulisy działalności tajnych magazynów abwehry – zakopanych depozytów broni, materiałów wybuchowych i środków sabotażowych, które po 1945 roku funkcjonowały w zbiorowej wyobraźni jako „skrzynie Werwolfu”. To czas upadku imperium, które resztkami sił liczy na odwrócenie swego losu. Ile z tych skrzyń do dziś spoczywa w ziemi, kto i z jakim planem je ukrywał oraz jaką rolę miały odegrać w powojennej Europie – to historia, w której archiwa wywiadu spotykają się z realnym, wciąż nieodkrytym dziedzictwem wojny.

Kopie zamiast zaginionych arcydzieł – wywiad z Katarzyną Sielicką (Zamek Książ)

Przez ponad osiemdziesiąt lat Sala Maksymiliana w Zamku Książ pozostawała niepełna – brakowało w niej monumentalnych płócien Felixa Antona Schefflera, które zaginęły podczas II wojny światowej. Dziś jednak ta luka została wypełniona przez wiernie odtworzone kopie, zawieszone w 2025 roku dokładnie tam, gdzie niegdyś wisiały oryginały. Jak doszło do tego, że bezcenne barokowe obrazy zniknęły i dlaczego dopiero teraz zdecydowano się na ich rekonstrukcję? O tym rozmawiamy z Katarzyną Sielicką, kierowniczką Działu Muzealno-Edukacyjnego Zamku Książ w Wałbrzychu, która nadzorowała proces odtworzenia utraconych dzieł.

JAKIE WYBIERAĆ MAPY I JAK PISAĆ O ZBRODNIACH NIEMIECKICH, BY NIE PRZYPISYWANO ICH… POLAKOM?

Wskazanie miejsca geograficznego, w którym doszło do masowej przemocy historycznej, znacząco wpływa na to, komu przypisujemy za nią odpowiedzialność – wynika z badań przeprowadzonych przez dr hab. Lucasa B. Mazura z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Odkrywca 9-10 (310) WRZESIEŃ-PAŹDZIERNIK 2025

W tym numerze piszemy o fenomenalnym odkryciu zdjęć i kroniki z czasów lat 40. XX wieku z Dusznik-Zdroju, które właśnie przestawały być niemieckim Bad Reinerz. To trzeba było wydrukować i zachować w pamięci. Z tego kręgu rzekomo „nie naszych spraw” mamy dla Was historię szpitala psychiatrycznego w Kortowie.

Najstarszy polski opłatek w Szwecji? Datowany sprzed potopu szwedzkiego

O najstarszym zachowanym opłatku znalezionym w książce polskiego szlachcica Władysława Konstantego Wituskiego (1605-1655) oraz jego bibliotece zagrabionej przez Szwedów w XVII wieku opowiada w rozmowie z PAP dr Joanna Zatorska-Rosen, badaczka z Uniwersytetu Sztokholmskiego.

Czy można handlować pamiątkami z obozów koncentracyjnych i innych obozów?

Decyzja Domu Aukcyjnego Felzmann o wycofaniu z licytacji pamiątek pochodzących z obozów zagłady ponownie uruchomiła dyskusję o granicach handlu przedmiotami naznaczonymi tragedią milionów istnień. Sprawa, która początkowo wydawała się jedynie kolejną aukcją militariów z okresu II wojny światowej, szybko przerodziła się w debatę o etyce, pamięci i odpowiedzialności instytucji zajmujących się obrotem zabytkami historycznymi. W tle toczy się spór o to, czy artefakty obozowe mogą funkcjonować jako przedmioty kolekcjonerskie, czy powinny pozostać wyłącznie w przestrzeni muzealnej, będąc świadectwem jednego z najciemniejszych rozdziałów XX wieku. Decyzja Felzmanna, poprzedzona presją opinii publicznej i środowisk naukowych, otwiera ważną dyskusję o granicach komercjalizacji historii oraz o tym, gdzie kończy się rynek, a zaczyna moralny obowiązek wobec ofiar i ich pamięci.

Ponad pięć tysięcy monet i jedna misja. Historia odkrywców ze stowarzyszenia „Grossus”

W Świerszczowie pod Hrubieszowem ujawniono niezwykły depozyt monet sprzed ponad trzystu lat. Odkrycie zawdzięczamy Hrubieszowskiemu Stowarzyszeniu Eksploracyjno-Historycznemu Grossus i doświadczonemu poszukiwaczowi Grzegorzowi Pankowi, który nie tylko odnalazł skarb, ale zadbał o jego odpowiednie zabezpieczenie. W numerze 11/12 2025 roku Magazynu „Odkrywca” drukujemy wywiad z odkrywcami, a tutaj prezentujemy dodatkową galerię zdjęć.

css.php